Yükseköğretim Mezun Oranı %45,6’ya Yükseldi

Türkiye’de ortalama eğitim süresi 2025 yılı itibarıyla 9,6 yıl olarak hesaplanırken, genç nüfusta yükseköğretim mezunlarının oranında dikkat çekici bir artış yaşandı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 yılı ulusal eğitim verilerine göre, 25-34 yaş grubunda yükseköğretim mezunu oranı 2008’de yüzde 13,5 seviyesindeyken 2025’te yüzde 45,6’ya yükseldi.

Bu artış özellikle kadınlarda daha belirgin oldu. Aynı yaş grubunda yükseköğretim mezunu kadınların oranı yüzde 12,5’ten yüzde 50,3’e çıkarken, erkeklerde bu oran yüzde 14,6’dan yüzde 41’e ulaştı.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) 2024 yılı verilerine göre, üye ülkelerde 25-34 yaş grubundaki yükseköğretim mezun oranı ortalama yüzde 48,7 olarak hesaplandı. Türkiye’nin oranı ise yüzde 44,9 ile bu ortalamanın bir miktar altında kaldı. OECD ülkeleri arasında en yüksek oran yüzde 70,6 ile Güney Kore’de görülürken, en düşük oran yüzde 29,1 ile Meksika’da kaydedildi.

25 yaş ve üzeri nüfusta yükseköğretim mezunlarının oranı da yıllar içinde artış gösterdi. 2008’de yüzde 9,8 olan bu oran, 2025’te yüzde 26,1’e yükseldi. Aynı yaş grubunda ortaöğretim ve üzeri eğitim seviyesini tamamlayanların oranı ise yüzde 26,5’ten yüzde 50,5’e çıktı.

2025 yılı itibarıyla 25 yaş ve üzerindeki bireylerin ortalama eğitim süresi 9,6 yıl olurken, bu süre kadınlarda 8,9 yıl, erkeklerde ise 10,3 yıl olarak belirlendi.

İller bazında incelendiğinde, ortalama eğitim süresinin en yüksek olduğu il 10,9 yıl ile Ankara oldu. Ankara’yı İstanbul, Eskişehir, Kocaeli ve Yalova izlerken, en düşük ortalama eğitim süresi 7,6 yıl ile Ağrı’da ölçüldü. Bu ili Şanlıurfa, Muş, Kastamonu ve Van takip etti.

2016-2025 döneminde eğitim süresinde en fazla artış görülen iller arasında yüzde 48,5 ile Şırnak ilk sırada yer aldı. Hakkari, Muş, Şanlıurfa ve Van da en yüksek artışın yaşandığı diğer iller oldu. Buna karşılık Ankara, Eskişehir, Tekirdağ, İzmir ve İstanbul en düşük artışın görüldüğü iller arasında yer aldı.

Okuryazarlık oranlarında da önemli bir yükseliş gözlendi. 2008 yılında yüzde 91,8 olan okuma yazma bilenlerin oranı 2025’te yüzde 97,9’a çıktı. Bu oran kadınlarda yüzde 86,9’dan yüzde 96,4’e, erkeklerde ise yüzde 96,7’den yüzde 99,3’e yükseldi.

Eğitim düzeyinin nesiller arası aktarımı da verilerde dikkat çeken bir diğer unsur oldu. Annesi yükseköğretim mezunu olan bireylerin yüzde 84,2’sinin kendisinin de yükseköğretim mezunu olduğu belirlendi. Babası yükseköğretim mezunu olanlarda bu oran yüzde 80,4 olarak hesaplandı.

Ortaöğretim mezunu ebeveynlere sahip bireylerde de yükseköğretime geçiş oranlarının yüksek olduğu görüldü. Annesi ortaöğretim mezunu olanların yüzde 64,3’ü, babası ortaöğretim mezunu olanların ise yüzde 56’sı yükseköğretim mezunu oldu.

Buna karşın, ebeveynlerinin eğitim seviyesi daha düşük olan bireylerde yükseköğretime ulaşma oranının da daha sınırlı kaldığı tespit edildi. Annesi ortaöğretim altı eğitim düzeyine sahip olanların yüzde 29,4’ü, babası aynı seviyede olanların ise yüzde 28,2’si yükseköğretim mezunu oldu.